نگاهی گذرا به اقلیم بوانات

شهرستان بوانات Bavanat township

موقعیت جغرافیایی

بوانات شهرستانی در شمال شرقی استان فارس و در فاصله۲۴۰ کیلو متری

شهر شیراز قرار دارد درطول ۳۵ درجه و ۲۰ دقیقه و عرض ۲۹ درجه و ۴۵

دقیقه واقع گردیده و از شمال و شرق به استان یزد و از جنوب به

شهرستانهای ارسنجان و مرودشت و از غرب به شهرستان خرم بید محدود

می شود .بر اساس اطلاعات سایت iranroadguide فاصله شهر سوریان

تا شهر شیراز ۲۳۹کیلومتر تا اصفهان۳۳۳کیلومتر تا یزد از راه مروست ۲۷۴

کیلومتر تا کرمان ۴۵۰ کیلومتر و تا تهران ۷۱۹ کیلومتر و تا مشهد الرضا ۱۱۰۵

کیلومتراست

بوانات با وسعت ۲/۴۹۹۲ کیلو متر مربع ۹/ ۳ درصد خاک استان فارس و از نظر

وسعت جایگاه ششم را دربین ۲۷ شهرستان به خود اختصاص داده است

همچنین با جمعیتی حدود ۴۸۴۱۶ نفر (۱۳۹۰ )در بین ۲۷ شهر ستان رتبه بیستم

را دارد و تراکم جمعیت تقریبا ۶/۹ نفر در هر کیلومتر مربع می باشد و ناحیه ای نیمه

کوهستانی با دشتهای وسیع است.

جهت کوهها غربی - شرقی بصورت رشته کوه و امتداد رشته کوههای زاگرس

می باشد زمستانهای منطقه سرد و خشک و فصل تابستان کوتاه و معتدل بوده و

حداقل دمای هوا ۲۰ درجه و حداکثر۳۴ در جه سانتیگراد است حد اکثر ارتفاع از

سطح دریا ۳۳۶۲ متر قله کوه خاتون می باشد .ارتفاع شهر بوانات از سطح دریا

۷۶۳۴فوت یا ۲۳۲۷متر می باشد متوسط میزان بارندگی سالانه در بوانات نیز۲۷۰

میلیمتر است

سابقه تاریخی:

بوانات bavanat از نظر لغوي به معنی بهره و حصه وجمع مونث سالم

درادبیات عرب و نيز به معنی باغ بهشت یا نام بهشتی در فارس نیز آمده

است است همچنین نیز به معنی جایی که مویز فراوان دارد . بوانات در

کتاب فیلیپ. ک . حتی ترجمه ابولقاسم پاینده به عنوان یکی از جنات

اربعه جهان یاد شده در چهار اقلیم که عبارتند از ۱ - شعب بوان ۲-مرج

شیدان۳-غوطه دمشق۴-ابله بصره . کوره بوانات یکی از واحدهای تابعه

شهر قدیمی استخر درعهد هخامنشی بوده است.

فعلابر اساس شواهد موجود قدیمی ترین مکان بوانات منج با قدمت تاریخی

(نمایی دور از چهار طاق ساسانی روستای منج )

عهد ساسانی (چهار طاق ساسانی و قلعه دختر ) و شیدان (مسجد

جامع) با قدمت قرون اولیه ورود اسلام به ایران و سوریان با اثاری ازقرون اولیه

ورود اسلام و عهد صفویه (پل صفویه و مسجد جامع که بنای ان به عهد

دیالمه می رسد) می باشند این مکانها در ان زمان مکانهایی با جمعیت قابل

( نمای بیرونی مسجد جامع بوانات مربوط به عهد دیلمیان )

توجه بوده اند چرا که مساجد جامع در گذشته در جاهای اباد و دارای جمعیت

زیاد می ساخته اند بیشتر اثار تاریخی بوانات به دلیل استفاده ازسازه گل

رس و خشت خام در گذر زمان از بین رفته و شاهد ویرانه های ان و

در واقع وارث تمدنی گلین هستیم .

پوشش گیاهی :

(عکس را اقای عنایت راهپیما ارسال نموده اند )

طبیعت بوانات به دلیل شرایط اقلیمی آب و خاک و نوسان میزان بارندگی

پوشش گیاهی متنوعی دارد از نواحی جنگلی گرفته تا بوته زارها گونه های

منطقه جنگلی حسامی سرچهان

گیاهی چون بلوط . بنه .کرخنگ. کیکم. و ارژن نارون تنگس .عرعر .کیالک

بادام کوهی زرشک وحشی .گون گینه زرد(نوعی صمغ به نام کتیرا از آن استحصال می

گردد). قیج الیجون کاروان کش گز .و گیاهان مرتعی مثل جاشیر و کما و انواع

اقسام گیاهان خوراکی و دارویی چون سیر .هکل .کنگر . چوب آزار رواسه یا

ریواس زیره سیاه پیازو نعنای کوهی گل گیس پری پر سیاوشون

ابشن گل زوفا چای سبز گل گربه گاوزبان کاسنی خارشتر. خار کاچی .خاکشیر. بومادرون شاتره ریشه

مک پودون ترشک قاضی یاغی سیرموک اسفنجو و چزو وجود دارد گیاه

نبند مریم و اسفند دونه هم کارکردی فرهنگی دارند .دود کردن در مواقع

شادی و سرور و برای استقبال از تازه وارد و احیانا برای شروع خوب یک کار و

دفع بلا از چشم شور کارکرد ان است .

حیات وحش:

در مراتع بوانات حیات وحش و گونه های جانوری متنوعی وجود دارد .بز میش

و قوچ کوهی آهو وپرندگانی چون کبک تیهو مرغابی وحشی کبوتر چاهی

از جمله جانوران حلال گوشت هستند که کم وبیش یافت می شوند پلنگ

کفتار روباه گرگ گراز شغال خرگوش و....نیز در دنیای وحوش یافت می

شوند

ویژگی سیاسی احتماعی :

شهرستان در سال۱۳۱۶ دارای بخشداری . سال ۱۳۴۳دارای شهرداری و در

سال ۱۳۷۴ به شهرستان تبدیل گردید

اسامی فرمانداران از ابتدای تاسیس شهرستان بترتیب به شرح ذیل است

اقایان:

۱- اسکندر بهمنی۱۳۷۴

۲-مهدی جمالی طلب ۱۳۷۶

۳- صفر قائدی ۱۳۷۸

۴ - صالح مشتاقی ۱۳۸۱

۵-سید احمد موسوی ۱۳۸۳

۶-مرتضی اسکندری۱۳۸۴

۷- الیاس طاهری ۱۳۸۷

۸- محمد مهدی برومندی ۱۳۸۹

۹-سجاد میرزایی ۱۳۹۱

۱۰-داود عسکر پور ۱۳۹۱

با ارتقای بخش بوانات به شهرستان ادارات دولتی در مرکز شهر

(بوانات) استقرار یافتند .شهرستان بوانات دارای سه بخش سرچهان به

مرکزیت کره ای بخش مرکزی به مرکزیت شهر بوانات و بخش مزایجان به مرکزیت

مزایجان است.

برخی شاخصهای اقتصادی اجتماعی بوانات

جمعیت کل شهرستان :۴۸۰۴۵ نفر (۱۳۹۰ سال )

نرخ باسوادی :۸۵ ٪

درصد جمعیت روستایی: ۸۰٪

نرخ طلاق:۴۷ /۱۰

-دارای ۱۱۰ روستا و آبادی

- تعداد ۱۰۰۰۹ خانوار

بعد خانوار ۵/۳ نفر

نرخ بیکاری ۱۴٪

ویژگی اقتصادی:

مردم بوانات اكثرا به كار كشاورزي و دامپروري زنبورداري وپرورش طيور كار در

معادن وخدمات مشغول هستند .كار در مزارع و تاكستانها كار روزانه مردم

است در شرايطي كه بارندگي سالانه مناسب باشد توليدات باغي چون

انواع و اقسام انگور (سیاه صابونی یاقوتی خلیلی بش بی دانه و

کشمشی (بصورت تازه خوری ) كشمش . آفتابی (انگور خشک شده یا

مویز) گردو بادام آلوقطره طلا آلو بخارا آلوچه شفت آلو هلو

آلوبالو انار (بردشیراز)سيب درختي دره سبز بوانات كم

نظير است .محصولات کشاورزی بوانات عمدتا گندم جو عدس نخود لوبیا

چغندرقند سیب زمینی می باشد سرزمین بوانات از نظر تولید انواع چوب هم

حائز اهمیت است کاشت و نگهداری از درختانی چون سفیدار صنوبر ار بید

چنار مرسوم است چوب توت و گردو هم ارزش تجاری داردعلی رغم وجود

انواع و اقسام محصولات باغی و زراعی و مراتع غنی متاسفانه هنوز

کارخانجات صنایع تبدیلی در بوانات احداث نگردیده است همچنین با وجود

چوب فراوان کارخانه ای در این راستا مستقر نشده است بعلاوه منطقه

نیزدارای نیروی کار فراوان می باشد که همه این منابع و استعدادهای

منطقه ای می طلبد مردم منطقه بصورت سرمایه گزاری تعاونی طرحی نو در

اندازند.

صنايع دستي در اقتصاد خانواده نقش مهمي دارد صنعت فرش هنر زنان خطه

بوانات است انواع متنوع فرش تولید می شود که جنبه صادراتي هم دارد از جمله

گلیم نوعی فرش بدون پرز است که با درگیری تاروپود به یکدیگر ایجاد میشود . معمولا تار

آن پنبه و پشم وگاهی نخ ابریشم و پود آن از نخهای پشمی و کرک و ابریشم به صورت

رنگی استفاده می شود گلیم انواع مختلفی داردکه عبارت است از :

شیریکی : که ظاهری شبیه قالی دارد و همانند قالی با گره بافته می شود و بر خلاف

دیگر انواع گلیم که پود باعث تکمیل و نمایاندن نقوش آن می شود، پود تنها باعث اتصال

تارها به یکدیگر و در پشت گوشت ( پرز ) گلیم مخفی است و قابل رؤیت نیست.نقوش به

وسیلة گره ای که بر روی تار زده می شود به وجود می آیند.گره زدن در شیریکی پیچ دو نوع

است. گره متن، که با کمک آن نخ رنگی از روی دو تار می گذرد و به پشت برگردانده می شود

و از زیر رشتة اصلی رویی عبور و ایجاد گره می کند.دومین گره، گرة آبدوزی است.در این گره،

پود رنگی دو بار روی دو تار قرار می گیرد و خط پهن تری ایجاد می کند.پس از اتمام عملیات

گره زنی در هر ردیف پود گذاری انجام و بین پود و گره ها درگیری ایجاد می شود.این عمل

به وسیلة شانه یا دفتین صورت می گیرد.

نقوش شیریکی پیچ از محدودة هندسی بالاتر می رود و گاه توازن و هماهنگی را از ترکیب

نقوش غیر متقارن به دست می آورد. نقش بوته جقه در میان نقوش شیریکی پیچ دیده

می شود که دو گل گرد در میان آنها تعبیه شده که نسبت به یکدیگر متقارن اند.حاشیه ها

اغلب زنجیره ای و مرکب از یک شکل هندسی مکررند که بین دو خط موازی قرار می گیرند.

این حاشیه ها را حاشیه های چرخی می نامند.گل متن کشمیری است که سراسر متن

را با تکرار خود پر می کند.نقوش دیگری که در بافت این محصول رواج دارند عبارتند از: قارا،

گل شاه عباسی، گل کرمانی و جفت گل. رنگ های انتخابی بافندگان شیریکی پیچ معمولاً

رنگ های تیره است.یک نوع حاشیة دیگر، حاشیة وکیلی است که در گل های گرد وسط

دایره های کوچک درون گل معمولاً به رنگ قرمز و زمینة آن به رنگ سبز است.

زیلو:

اغلب با نخ پنبه ای بافته می شود و بیشتر به عنوان زیرانداز تابستانی

مورد استفاده قرار می گیرد.ظاهری زمخت دارد و از نظر تنوع رنگ و نقش

قابل مقایسه با دیگر انواع گلیم نیست. عمده ترین مادة اولیة زیلو بافی را

نخ پنبه ای تابیده شده تشکیل می دهد و معمولاً ۶ تا ۸ نخ یک لا در کنار

یکدیگر قرار می گیرند و تابیده می شوند و به مصرف پود می رسند.

.نیروی کار : بواسطه اقتصاد کشاورزی کار بر منطقه اکثر اعضای خانواده در

گیر کار کشاورزی و فعالیتهای جانبی آن می باشند فصل کاشت اکثرا مردان و

جوانان مشغول کار کشاورزی هستندو معمولا از اول مهر شروع می شود چرا

که در ماههای ابان به بعد با اغاز بارندگی امر کاشت با مشکلاتی مواجهه

می شود.موقع برداشت محصول همه اعضای خانواده مشارکت دارند

منابع اب شهرستان:

۳۷۹ رشته قنات

۳۰۲ حلقه چاه نیمه عمیق

۱۰۵ رشته چشمه

۹رشته رودخانه فصلی

منابع ابی فوق با تامین ۲۳هزاز لیتر آب در ثانیه تامین کننده منابع آب در

شهرستان هستند و در مجموع ۳۱٪درصد آب مربوط به قنوات ۲۰درصد

چشمه سارها ۲۷ درصد چاه ۲۲درصد به رودخانه ها تعلق دارد

مساحت اراضی قابل کشت شهرستان بالغ بر ۴۰۰۰۰ هکتاربوده که ۳۲۰۰۰

هکتارآن زیزکشت و ۸۰۰۰ هکتار آن در شرایط آیش قرار می گیرد البته به

شرطی که میزان بارندگی سالانه در حد انتظار باشد .

بوانات از دید یک پژوهشگر فرانسوی:

در سال ۱۹۱۲ میلادی اواخر سلطنت قاجار حقوقدانی فرانسوی به نام ژ-دو

مورینی که در سمت مشاور حقوقی وزارت داخله و مدرس مدرسه سلطنتی

انجام وظیفه می نموده بنا به دستور قوام السلطنه وزیر کشور مامور می

شود (در قالب یک کمیسیون )تا نقشه اداری کشور را تهیه نماید

وی در کتاب خود تحت عنوان عشایر فارس که توسط دکتر جلال الدین رفیع فر

اززبان فرانسه به فارسی ترجمه شده ولایت خمسه را شامل چهارده بلوک

دانسته و از سه بلوک ان شامل باونات قونقری و سرچهان نام می برد وی در

معرفی بوانات می نویسد:

......... این بلوک ۱۵۸کیلومتر طول و ۱۲ کیلومتر عرض دارد و از بانک (؟) تا جوب

سفید وسعت دارد از شمال به بیابان ابرقو و یزد از جنوب و مغرب به بلوک

قنقری و از مشرق به بلوک شهر بابک هرات و مروست محدود می شود اب و

هوای ان سرد است منطقه اب بسیار دارد بیشتر محصولات ان حبوبات

خشخاش و پنبه می باشد حدود ۱۶۰۰۰نفر جمعیت دارد مرکز این بلوک

سوریان با ۲۰۰۰ نفر سکنه است صنایع ان ساخت اشیای ظریف چوبی و

ابنوس کاری می باشدو خشکبار صادر می کند مالیات بلوک بوانات به

حدود۸۲۶۲تومان می رسد امور اقتصادی بلوکات بوانات و قنقری مشترک

است مالیات انها سالانه و بصورت نقدی و غیر نقدی از طرف دو بلوک پرداخت

می شود و به حدود مبلغی بالغ بر ۱۷۵۸۸تومان می رسد ۲۱ قریه ان عبارتند

از : چاهک. جاشنیان . بزم . بینگ .جوب سفید .هایان .هیر . خسروان.

ریزگان . زیراب . سوناج. شهیدان . توتکان . فخراباد. قاضی اباد.قدمگاه

باربنیدی . مزایجان. منج. مهدی اباد.و هراورجان .

(ژ-دو مورینی .عشایر فارس ترجمه دکتر جلال الدین رفیع فر موسسه انتشارات

۱۳۵۷.صفحه ۱۰۰

معادن:

محقق فرانسوی ژ-دومورینی درکتاب خود (عشایر فارس ترجمه رفیغ فر)

ضمن اشاره به معادن فارس از مس به عنوان تنها ماده معدنی فارس که در

بوانات موجود است اشاره می کند(ژ--دو مورینی ۱۹۱۱صفحه:۸۲ )

تنها معدن مس کشف شده استان با ذخيره تقریبی بيش از 2 ميليون تن

درحاشیه جنوب شرقی جیان بوانات قرار دارد. در كنار اين معدن كارخانه

كنسانتره (فرآوري ) مس توسط بخش خصوصي احداث شده است ظرفيت

توليد اين كارخانه روزانه 10 تن كنسانتره مس با درجه خلوص 30 درصد

است و كنسانتره مس به كارخانه مس سرچشمه كرمان منتقل می

شود .

معادن سنگ متعددي در منطقه وجود دارد كه از جمله معدن سنگ مرمريت

شايان از كيفيت بالايي برخوردار است واحدهاي متعدد توليدي سنگبري

برش سنگهاي تزييني در منطقه به فعاليت مشغول هستندكه برخي از

توليدات انان جنبه صادراتي دارد

بهداشت و درمان

شبکه بهداشت و درمان شهرستان بوانات بعد از تصویب در بهمن ماه 1374 از اول

سال 1375 با تشکیلات شبکه که دارای 7 مرکز بهداشتی درمانی سوریان جیان

مزایجان، باغ صفا ،کره ای، حسامی ،توجردی به همراه واحد های ستادی به

عنوان مرکز بهداشت و مرکز فوریتهای پزشکی حضرت ولی عصر ( عج ) شروع

بکار نموده است ، در سال 1380پایگاه اورژانس 115 شهری به این تشکیلات

افزوده شده است قبل از سال 1374 امور بهداشتی و درمانی بوانات تحت پوشش

شبکه بهداشت بوده و در حال حاضر مرکز بهداشت این شبکه دارای 8 مرکز ( 5

مرکز روستایی و 3 مرکز شهری و روستایی) و 26 خانه بهداشت است. از نظر

تشکیلاتی در طول این مدت، تاسیس اورژانس 115 و یک مرکز بهداشتی درمانی

(سروستان) و یک خانه بهداشت ( آباده ) وتبدیل مرکز بهداشتی درمانی روستایی

کره ای به شهری و روستایی بوده است

از نظر عمرانی مرکز بهداشتی درمانی سوریان ( که در حال حاضر به عنوان ساختمان

اداری مرکز بهداشت و ستاد شبکه میباشد ) و مرکز بهداشتی درمانی سروستان و

خانه بهداشت آباده و ساختمان مرکز بهداشت که مراحل پایانی ساخت را طی می

کند و چهار باب پانسیون دو باب در بیمارستان و دو باب در مرکز سوریان به مجموعه

قبلی اضافه شده است و قابل ذکر است که شاخص رشد طبیعی جمعیت در زمان

شروع بکار شبکه 1/1 بوده که در حال حاضر 95/ است و دیگرشاخص های بهداشتی

و درمانی نیز از رشد قابل قبولی برخوردار شده اند .

موقوفات و بقاع متبرکه : بطور کلی شهرستان بوانات دارای ۱۸۶ موقوفه

می باشد که تعداد ۱۳۳ مورد وقف انتفاع و ۵۳ مورد وقف منفعت و از

کل موقوفات ۸۰ درصد مزروعی و باغ و ۲۰ درصد ان تجاری اموزشی و خدماتی

است

- مزرعه ملک آباد سوريان توسط يکي از بانوان خير وقف سيد الشهدا عليه السلام

شده است.

- شش دانگ روستاهاي قلعه آباده، مرشدي، اکبري وعاصمي وقف عام است.

- بيش از يک سوم اراضي حاصلخيز بخش سرچهان وقف عام است .

شهرستان دارای ۱۷ بقعه متبرکه که ۸ بقعه دارای در امد می باشند.شاخص

ترین انها به لحاظ تعداد زائرو پیشینه تاریخی امامزاده شاه میر حمزه و اقع

در روستای امام زاده که ساختمان ان مربوط به عهد صفویه ودارای ضریحی چوبی

قدیمی که در سال ۱۰۰۷ هجری قمری ساخته شده است . اما اخیرا به دستور

اداره اوقاف بوانات ضریح ان با فلزات گرانبها توسط اساتید فلز کار اصفهانی ساخته و

نصب گردیده است

امام زاده شاهزاده علی اکبر واقع در جیان که طرح توسعه حرم ان با زیر بنای

۲۳۰۰۰ متر مربع تصویب و نقشه طرح توسعه نیز تهیه گردیده است

امام زاده سید میر محمد مرتضی در سوریان امام زاده عون و جعفر در شیدان

امام زاده خاقان در ده زیارت شاه زاده ابو لقاسم در شمال غربی شهر کره ای

امام زاده بی بی در مزایجان و روستای بزم از دیگر امامزادگان واجب التعظیم

بوانات هستند. (به نقل از رعیت پیشه ذولفقار .نشریه محلی انتهای زاگرس .

شماره اول. صفحه :۳ )

دموگرافی بوانات مرکزی:

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر بوانات حدودا ۱۰۰۰۰ نفر

بوده است همچنین برخی شاخصهای اماری از روستاهای بوانات شمالی به

شرح جدول ذیل می باشد

منبع اطلاعات جدولroostsnews,ir

معرفی شهرهاو روستاهای بوانات

مونوگرافی شهر بوانات :

شهر بوانات (سوریان و جیان) با وسعتی تقریبی ۴۸۰ هکتار از نظر کارشناسان

شهرسازی از لحاظ تراکم جمعیت از تهران هم وسیع تر است جمعیت

سوریان تقریبا شش هزار نفراست به لحاظ مورفولوژی در

گذشته بصورت سکونتگاهی متمرکز و مجتمع بوده است اما امروزه در

طرفین جاده ترانزیت اصلی و بصورت طولی با جهت غربی شرقی در حال

توسعه است این مکان بی تردید یکی از مراکز قدیمی مدیریت منطقه ای و

محل عبور مرور محور جنوب به شمال و شرق به غرب در اعصار تاریخ بوده

است و کاروانهای تجاری و نیروهای نظامی برای عبور و مرور این مسیر را

انتخاب می نموده اند در کتابهای تاریخی وسفرنامه ها از بوانات به عنوان

گذرگاه یاد شده و احیانا عرصه منازعات هم بوده است احتمالابه دلیل عدم

وجود امنیت پایدار بندرت اثر تمدنی و تاریخی ای که به قصد ساختن برای

ماندن باشد به چشم می خورد.

سوریان از شمال و جنوب به رشته کوههایی با جهت غربی شرقی محدود

است رود خانه فصلی بوانات دامنه رشته کوه شمالی را از دامنه جنوبی جدا

می کند تل وتپه ماهوری هایی در مجاورت شمالی شهر با خاک غیر قابل

نفوذ متمایل به سرخ وجود دارداحتمال اینکه نام سوریان از خاک سرخ یا

سوری به معنی سرخی گرفته شده باشدبعید نیست

مزارع اطراف سوریان که اکثرا در کرانه جنوبی رودخانه بوانات واقع شده اند

عبارتند از :ملک اباد .رودیه .مور. زیرده .آدرباسه اسپرجان .چک .نوسردیا

نصرت . پهرین .

سوریان دارای دو بافت قدیم و جدید است بافت قدیم از چند محله

مسکونی چون محله گازران (کازرون) محله کلاهدوزها محله قلی ها محله هاشمی

محله قویوم بیگی محله طالبی محله گود سن و یا گودستان و.....تشکیل شده

است امروزه به دلیل باز سازی بافت قدیم و بهسازی بافت شهری و اجرای طرح

توسعه خبری از این محله های مذکور نیست و نسل نو این محله ها را نمی شناسد

شهرک ولیعصر در امتداد غربی شهر به طرف جیان در حال گسترش

است .نهادهای خدماتی اقتصادی بانکهای ملت ملی صادرات مسکن سپه کشاورزی

تجارت و موسسات مالی قوامین انصار ولیعصر در خیابان اصلی شهر با فاصله کم از

یکدیگر متمرکز شده اند که زمینه ساز افزایش ضریب امنیتی و ارتباط ارگانیک

مناسب بین بانکها و سهولت دستیابی مراجعان به این موسسات می باشد.مهمترین

مراکز خرید و محدوده تجاری خدماتی شهر از مسجد جامع تا فلکه ۲۲بهمن امتداد دارد

وجود چندین پاساژ و فروشگاههای بزرگ لوازم مصرفی چون فروشگاه فرهنگیان بوانات

جنب مسجد علی ابن ابیطالب داروخانه ها مطب پزشکان و عمده فروشی ها نانواییها

و لوازم و ادوات کشاورزی در همین محدوده به چشم می خورند همین مسئله باعث

ایجاد ترافیک قابل توجه و شلوغی این محدوده در ساعاتی از روز مخصوصا صبحها است .

اماکن مذهبی چون مسجد جامع حسینیه امام صادق ع مساجد امام حسین و علی ابن

ابیطالب علیهما اسلام و امام زاده مرتضی هم در تجاری ترین نقطه شهر قرار دارند و شاید

بتوان گفت مراکز تجاری رونق خود را از این مراکز مذهبی می گیرند

سوریان در مجموع دارای ۱۷ واحد اموزشی که ۶واحدآن ابتدایی که دو تای ان غیر

انتفاعی می باشد سه واحد اموزشی راهنمایی که یک واحد ان شبانه روزی و نمونه دولتی

دخترانه است و ۲واحد دبیرستان که یک مرکز ان شبانه روزی دو واحد هنرستان و نیز دارای

دو واحد اموزشی از راه دور و ایثارگران است.

از نظر مراکز خدمات بهداشتی بیمارستان ولیعصر شبکه بهداشت کلینیک بهداشتی

مشغول خدمات اورزانس و پاراکیلینیکی می باشند

اثار تاریخی و گردشگری :

صفوی:

پل بزرگ یا پل آجری واقع در ورودی جنوبی شهر که با مصالح آجر چهار گوش

مربعی شکل و با ملات ساروج با مهندسی دقیق احداث گردیده است به منزله

یک مکان ژئواستراتژیک تاریخی و دارای موقعیت سوق الجیشی بوده است بعید

بنظر می رسد حاکمان به قصد خدمت به مردم شهرآن را احداث كرده باشند بلکه با

هدف تسهیل عبور و مرور کاروان نطامی- اقتصادی خود چاره را در گشایش معبری

در قالب پل دیده اند

احتمالا با توجه به قدمت بوانات و وجود اثار تاریخی مربوط به عهد ساسانی و ما

قبل ان پل منسوب به عهد صفوی هم قدمتی بیش از عهد صفوی دارد و شاید

در عهد صفویه مرمت شده باشد .

مسجد جامع سوریان

مسجد جامع با مساحت ۸۰۰متر مربع در مرکز شهرواقع شده و کماکان نماز

جماعت یومیه اقامه می شود نماز جمعه هم بعد از انقلاب اسلامی به امامت

حجج اسلام اقایان تقوایی . نجفی . میرزایی . ملک مکان و در حال حاضربه

امامت حجه الاسلام و المسلمین زارع در محل مسجد جامع و حسینیه امام

صادق (ع) اقامه می شود....... بنای مسجد جامع متعلق به آغاز قرن ششم هجری

می باشدکه توسط امیر عضدالدوله دیلمی احداث وتاکنون چندین بار مرمت

گردیده است.درجهت شرقی مسجد درب ورودی دولنگه ای از جنس چوب

می باشد بر روی لنگه راست ذکر " لااله الاالله وحده لا شریک له و اشهدوا

ان محمدا عبده و رسوله "و بر روی لنگه سمت چپ آن "و آن علیا ولی الله و

محمدا رسول الله"در سال ۱۰۹ هجری توسط استاد حاجی رضا فرزند استاد

شاه حسین حکاکی شده است شبستان قسمت جنوبی مسجد قدیمی تر

ازبنای موجود وسقف های روی آن دارای مقرنس های ساده گچی است

ودرهلالی داخل گنبد کتیبه ای قرآنی وجود دارد .در چهار گوش گنبد چهار

طاقچه مانند بامقرنس های زیبا ی گچبری کارشده است . منبری از چوب

صندل و آبنوس منبت کاری شده باکتیبه ای به تاریخ 771 هجری قمری به

خط ثلث .قسمتی از آیه ۲۵۵ سوره بقره بر روی آن حکاکی گردیده است منبر

دارای یازده پله و درب ورودی دارد و به دستور خواجه عز الدوله مظفر الملک

از حاکمان فارس ساخته شده است منبر مذکور در سال ۱۳۱۴شمسی به موزه

ایران باستان منتقل در بخش آثار دوره اسلامی و به شماره ۳۲۷۶ نگهداری

می شود .(به نقل از سید حسن علوی و دیگران از کتاب اقلیم پارس .ص ۱۵۵)

امامزاده سید میر محمد مرتضی :زیارتگاهی واقع در ضلع غربی مسجد جامع

شهر و ارامگاه یکی از فرزندان امام موسی ابن جعفر (ع )در این مکان قرار دارد.

و با دو مناره زیبا بر آسمان شهر خود نمایی می کند

قدمگاه محمد حنفیه:

این مکان دردامنه کوهی سبز وخرم در فاصله15 کیلومتری جنوب سوریان قراردارد

.این مکان مورد احترام اهالی محل بوده صبغه دینی اعتقادی مکان بیشتر از

جنبه تفرجگاهی ان است ودر سینه سنگی بزرگ که چشمه اب از ان به بیرون

روان است اثارپنج انگشت وجود دارد و به قدمگاه محمد حنفیه معروف است .

درختان سبز وخرم وچشمه آب روان از دل سنگ این مکان رابه چشم اندازی

دلنواز تبدیل کرده است . یکی از سادات علوی حاج سید درویش علی اقا میری

که مردی عارف متقی مردمی متدین صدیق نیکوکاربود در احداث نماز خانه .

بهسازی و محوطه سازی این مکان تلاش زیادی نمودهمچنین وی دراخذ مجوز تخصیص

زمین از خوانین و احداث مسجد امام حسن ع ونیز پیگیری احداث مسجد ابولفضل

جیان هم تلاش زیادی نمود .(رضوان الله تعالی علیه )

شهر جیان

شهر جیا ن ورودی غربی شهر بوانات در ۶ کیلومتری غرب سوریان واقع است هم

اکنون بخش باختری شهربوانات محسوب می شودو از هر دو تحت عنوان شهر

بوانات یاد می شود درکتابهای فرهنگ لغت واژه گیان به معنی خیمه گاه آمده و مکان

شکوهمند است و واژه جیان معرب گیان می باشد . این نام متعلق به قبل از اسلام

بوده و وجود حدود ۲۵ قنات احیا نشانه قدمت تاریخی آن است . بعدا یکی از

اعقاب امام موسی ابن جعفر(شاهزاده علی اکبر که قدما در هنگام عرض

ارادت به آستان ایشان اورا شیخ برحق می گفتند) در این محل مدفون گردیده

است.بر روی سنگ قبراین امامزاده واجب التعطیم نوشته است شاهزاده

علی اکبر ابن موسی الکاظم ابن جعفر الصادق ابن محمدابن علی ابن الحسین

ابن علی المرتضی و ابن فاطمه الزهرا بنت محمد المصطفی خاتم الانبیا

والمرسلین .(در باره جیان در پستی جداگانه نگارش شده است)

مزایجان شهر مزایجان در فاصله ۳۵کیلومتری جنوب شرقی شهر بوانات قرار

دارد و توسط رشته کوههای زاگرس محصور گردیده است جمعیت ان معادل

۳۰۴۱نفراست مزایجان شامل دو دهستان مزایجان و سروستان می باشد

که در سال ۸۹ به بخش ارتقا یافت

مزایجان از چند محله مسکونی چون گود ابدال محمد زمانی شیده و اسیو کلو

یا سر چشمه....تشکیل شده است برخی نام مزایجان را مسی کان به معنی

معدن مس گفته اند که بعید بنظر میرسد صحیح باشد واژه مز به معنی بزرگ

وجان پسوندمکان به معنی مکان بزرگان و یا احتمالا سرزمین مرتفع می باشد .

همچنین انبوه درختان سر به فلک کشیده گردو در دشت مزایجان زیبایی خاصی به

این مکان بخشیده است و گردوی تولیدی مزایجان شهرت زیادی دارد

مزایجان دارای اماکن مذهبی متعدداست از جمله دو مسجد بزرگ در محله شرقی

محمد زمانی و شمالی گودالدار مسجدی قدیمی در محله شیده دارای یک باب حسینیه

بزرگ در قسمت غربی شهرکه نماز جمعه هم هر هفته توسط حجه الا سلام قاسم

میرشکاری در ان اقامه می شود امام زاده بی بی هم در محله شرقی واقع است که رونق خاصی

دارد وجود اماکن مذهبی متعدد نشانگر حضور جدی مذهب و روح ایمان در زندگی مردمان

و کالبد جامعه و استحکام اعتقادات دینی مردم شهر است

روستاهای زیبایی در اطراف مزایجان وجود دارد در غرب مزایجان روستای تاریخی

بادبر واقع است که به لحاظ استقرار در شیب تند کوه و انبوحی درختان گردو و نهرهای

پر اب طراوت ویزه و ممتازی دارد در جای جای روستای بادبردرختان انار و خرمالو

می توان دید بادبر یکی از مهمترین قطبهای تولید گردو در بوانات است باغات سیب در

اطراف روستا در ضلع غربی ان اهمیت زیادی دارد چشمه پیرکدوییه در نزدیکی روستا پذیرای

هزاران گردشگر و میهمان است و اب روستا را تامین می نمایید

روستای چنار سوخته در ۵ کیلومتری شرق مزایجان قرار دارد بیشتر اهالی به شغل

کشاورزی و دامپروری مشغول هستند مردم روستا به زبان عربی تکلم می کنند

روستاهای اباده مرشدی که خود شامل چهار روستا اباده عاصمی اکبری و مرشدی در

حاشیه رودخانه مزایجان واقع هستند در امد حاصل از این این چهار روستا وقف مدرسه

اقا باباخان (حاکم قبلی بوانات) شیراز است روستای قدمگاه نیز در کنار این روستاها قرار دارد

و از نظر طبیعت و چشم نوازی بسیار زیبا هستند مردمانی صمیمی و تلاشگر در این روستاها

ساکن هستند و اکثرا به نام خانوادگی حسامپور معروف اند